-Die maatskappy wat my produk koop soek nou ’n Breë Basis Swart Ekonomiese Bemagtiging (B-BBEE) sertifikaat. Ek het nie swart aandeelhouers nie, so hoe nou gemaak?

BEE gaan nie net oor swart eienaarskap nie, dit is maar een van die komponente van Breë Basis Swart Ekonomiese Bemagtiging (B-BBEE) So hoe werk ’n SEB telkaart en sertifikaat?

 

Dalk eers net die agtergrond: 

Broad-based Black Economic Empowerment” (B-BBEE) is ‘n transformasie meganisme wat deur die regering ingestel is, om die bevordering en ontwikkeling van swart individue te bevorder. Die Staat maak gebruik van die “DTI”, om hierdie projek te dryf. Die “DTI” het dan ook 1 liggaam onder hul wat ge-akkrediteer is om hierdie verifikasies te doen naamlik: SANAS.

Die SEB Wet maak gebruik van die “B-BBEE Codes of Good Practice” (Kodes) om die SEB telkaart te bereken. Die entiteit wat gemeet word, word die “Measured Entity” (ME) genoem.

SEB is nie verpligtend nie, maar word geïmplementeer deur die volgende 2 meganismes:

  1. Staats tender prosesse vereis ‘n B-BBEE sertifikaat in terme van die “Preferential Procurement Policy Framework Act” – PPPFA asook die regulasies wat daarmee gepaard gaan.
  2. Kliënte wat by jou koop kry punte (gebaseer op jou SEB telkaart) wat hul eie SEB telkaart kan versterk.

Die eerste SEB ‘Kodes van goeie praktyk’ is in 2007 in werking gestel en in Oktober 2013 is hierdie kodes vervang met die gewysigde kodes.
Verder is daar ook Sektorale Kodes vir verskillende industrieë wat die entiteite in hierdie sektore moet gebruik in pleks van die generiese kodes.

 

Wie word gemeet? 

Daar word onderskei tussen drie tipes entiteite en die indeling word gebaseer op totale jaarlikse omsette van die entiteit:

Tipe entiteit Nuwe Kodes
Exempt Micro Enterprise (EME) < R10 miljoen
Qualifying Small Enterprise (QSE) R 10 miljoen < R50 miljoen
Generic Enterprises > R50 miljoen

Exempt Micro Enterprise (EME) 

  • Die drempel is R10 miljoen.
  • Geen sertifikate word egter meer uitgereik om hierdie te bevestig nie. Slegs ‘n beëdigde verklaring word vereis.
  • Die EME verkry outomaties ’n vlak 4 en waar swart persone eienaarskap het, kan dit self ’n beter vlak wees.
  • ‘n EME kan kies om op ‘n “QSE of Generic “evalueer te word om moontlik ’n nog beter vlak te bereik.

Qualifying Small Enterprise (QSE) 

  • Op die Kodes gaan ‘n ME op al 5 elemente hul punte moet bereken. ‘n QSE wat 100% swart eienaarskap het kwalifiseer onmiddellik as ‘n Vlak 1. ‘n QSE met meer as 51% swart eienaarskap kwalifiseer as ‘n Vlak 2.
  • Verder moet ‘n QSE ‘n “Empowering supplier” wees om sy sertifikaat te laat tel vir enige van sy kliënte om punte te kry.

Groot besighede (“Generic Enterprise”) 

  • Op die Kodes moet hul al 5 elemente in berekening bring om hul telkaart te bereken.
  • Verder moet ‘n Generic ‘n “Empowering supplier” wees om sy sertifikaat te laat tel vir enige van sy kliënte om punte te kry.

 

Wat is die kriteria dan om as “Empowering Supplier” te kwalifiseer? 

  1. Ten minste 25% van koste van verkope uitgesluit arbeid en waardevermindering moet verkry word van plaaslike vervaardigers of verskaffers in SA.
    Vir diensmaatskappye word arbeid ingesluit, maar beperk tot 15% van Koste van Verkope.
  2. 50% van nuwe poste geskep moet deur swart persone gevul word, onderhewig daaraan dat die vorige jaar se aanstellings gehandhaaf is.
  3. Daar moet ten minste 25% omskepping van rou materiaal of vermeerdering in waarde gemaak word, deur vervaardiging of soortgelyke proses.
  4. Vaardigheidsontwikkeling: Ten minste 12 dae per jaar se produktiwiteit moet aangewend word om swart EME’s en QSE’s se besigheid of finansiële kapasiteit te verbeter.

‘n QSE moet slegs aan 1 van die vereistes moet voldoen, maar ’n groot besigheid moet aan 3 van die 4 vereistes moet voldoen.

 

Hoe word die meting van die telling gedoen? 

Die meting word gedoen deur punte toe te ken vir die mate waarin die die vereistes ten opsigte van elkeen van die onderstaande elemente nagekom word deur die ME.

 

Elemente 

Die elemente soos hierbo omskryf, word as volg opgedeel:

Maksimum Punte volgens 

nuwe kodes

Bonus Punte volgens

 nuwe kodes

Eienaarskap 25 0
Bestuursbeheer 15 4
Vaardigheidsontwikkeling 20 5
Onderneming en verskaffers ontwikkeling 40 4
Maatskaplike ekonomiese ontwikkeling 5 0
TOTAAL 105 13

 

Hoe word die SEB telkaart se vlak bereken? 

Die telling wat hierbo bereken is, word bymekaargetel en dan met die onderstaande tabel vergelyk, waarin ons kan sien wat die aantal punte is wat benodig word om te kwalifiseer vir `n spesifieke vlak.
Hier kan ons ook sien dat die nuwe kodes aansienlik hoër punte vereis om `n goeie SEB vlak te behaal:

SEB Status Kodes SEB erkenningsvlak
Vlak 1 ≥ 100 Punte 135%
Vlak 2  ≥ 95 maar < 100 Punte 125%
Vlak 3  ≥ 90 maar < 95 Punte 110%
Vlak 4  ≥ 80 maar < 90 Punte  100%
Vlak 5  ≥ 75 maar < 80 Punte  80%
Vlak 6  ≥ 70 maar < 75 Punte  60%
Vlak 7  ≥ 55 maar < 70 Punte  50%
Vlak 8  ≥ 40 maar < 55 Punte  10%
Nie-voldoening < 40 Punte  0%

 

Subminimum vereistes: 

Daar is ook ‘n subminimum in die nuwe kodes op sekere elemente.
Indien hierdie subminimum nie bereik word nie, sal die telkaart met ‘n hele vlak afwaarts aangepas word.
Die elemente waarop die subminimum van toepassing is:

  1. Eienaarskap
  2. Vaardigheidsontwikkeling
  3. Onderneming en verskaffer ontwikkeling

Notas:

  • ‘n QSE moet aan eienaarskap en nog 1 element voldoen.
  • ‘n Groot besigheid moet aan al 3 voldoen.

 

Sektor kodes – Artikel 9 (1) 

Industrieë word toegelaat om hul eie berekening van die elemente op te stel en dan te laat goedkeur. Indien jy in een van die sektore val moet jy daardie sektor se telkaart gebruik. Hierdie sektor kode moet goedgekeur wees. Vir ’n volledige lys van sektore kan jy gerus hier verder lees.